พระเจ้าเหวินและเฮกซะแกรม 64 รูป

หนังสือบางเล่มเกิดในความสะดวกสบายของห้องสมุด อี้จิงเกิดในห้องขัง ราวปี 1140 ก่อนคริสต์ศักราช ชายคนหนึ่งถูกทรราชจองจำ — ถูกพรากอิสรภาพ เผชิญภัยคุกคามแห่งความตาย — ได้นำตรีแกรมแปดรูปที่ฝูซีประดิษฐ์เมื่อสองพันปีก่อนมารวมกันเพื่อสร้างเฮกซะแกรม 64 รูป ชายผู้นั้นคือพระเจ้าเหวิน และผลงานของท่านจะข้ามผ่านสหัสวรรษเพื่อกลายเป็นหัวใจของคัมภีร์แห่งการเปลี่ยนแปลง

เป็นหนึ่งในความประชดที่งดงามที่สุดของประวัติศาสตร์มนุษย์: ตำราที่สอนเรื่องอิสรภาพภายในและภูมิปัญญาในการเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงของชีวิต ถูกเขียนขึ้นโดยนักโทษ ราวกับว่าการจองจำของร่างกายเป็นเงื่อนไขสำหรับการปลดปล่อยจิตใจ

ทรราชโจ้วซิน: ความโหดร้ายที่จุดสูงสุดของอำนาจ

เพื่อเข้าใจพระเจ้าเหวิน ต้องเข้าใจยุคสมัยที่หล่อหลอมท่านก่อน เราอยู่ในศตวรรษที่สิบสองก่อนคริสต์ศักราช ภายใต้ราชวงศ์ซาง (เรียกอีกว่า อิน) ราชวงศ์นี้ที่ปกครองจีนมากว่าห้าศตวรรษ กำลังเสื่อมถอย บนบัลลังก์ประทับโจ้วซิน (หรือตี้ซิน หรือโจ้ววัง) — กษัตริย์องค์สุดท้ายของสายตระกูล และหนึ่งในทรราชที่โหดร้ายที่สุดในประวัติศาสตร์จีน

ความโหดร้ายของโจ้วซินเป็นตำนาน แม้ในยุคที่ไม่แปลกกับความรุนแรง บันทึกประวัติศาสตร์เล่าว่าท่านลงโทษผู้บริสุทธิ์ให้เดินบนคานเหล็กร้อนแดงที่แขวนเหนือเตาไฟ ผู้โชคร้ายลื่นล้มลงในเปลวเพลิง ขณะที่ทรราชและนางสนมคนโปรด ต๋าจี เฝ้าดูอย่างหัวเราะ

โจ้วซินจัดงาน "ป่าเนื้อ" และ "สระเหล้า" — งานเลี้ยงสุรุ่ยสุร่ายที่ทำให้ท้องพระคลังร่อยหรอในขณะที่ราษฎรทุกข์ทรมาน ท่านสั่งทำเสาทองแดง เผาเลา ฉาบน้ำมันและเผาด้วยไฟ: ผู้ใดที่ทำให้ไม่พอใจถูกบังคับให้กอดมัน ผู้ใดที่กล้าคัดค้านถูกประหาร

ในบรรยากาศแห่งความหวาดกลัวนี้เองที่เจ้าชายแห่งตะวันตก ผู้ขึ้นชื่อในเรื่องคุณธรรมและปัญญา ดึงดูดความสนใจของทรราช

เหวิน: เจ้าชายผู้มีคุณธรรมแห่งตะวันตก

พระเจ้าเหวินในอนาคต — พระนามเดิมคือจีชัง — ปกครองรัฐโจวเล็กๆ ทางตะวันตกของอาณาจักรซาง ท่านเป็นนักปกครองที่เก่งกาจ คนยุติธรรม และเหนือสิ่งอื่นใด นักคิดที่ลึกซึ้ง หล่อเลี้ยงด้วยประเพณีของปราชญ์โบราณและการศึกษาตรีแกรมของฝูซี

ชื่อเสียงด้านปัญญาและเมตตาธรรมแผ่ขยายไปไกลเกินพรมแดน ผู้คนจากรัฐใกล้เคียงมาขอคำปรึกษา ผู้ไม่พอใจกับทรราชย์ของโจ้วซินมองเห็นในท่านผู้นำที่มีศักยภาพ ที่พึ่ง ความหวัง

ความนิยมที่เพิ่มขึ้นนี้เองที่ทำให้โจ้วซินวิตก ข้าราชบริพารที่เป็นที่รักมากเกินไปคือข้าราชบริพารที่อันตราย

ลางบอกเหตุ: เมื่อภูเขาพังทลาย

ประเพณีจีนให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับลางบอกเหตุ — สัญญาณที่สวรรค์แสดงคำตัดสินต่อกิจการของมนุษย์ และในเวลานั้น ลางบอกเหตุปรากฏขึ้นมากมาย ทั้งหมดบ่งบอกถึงจุดจบของราชวงศ์ซาง

ที่น่าตื่นตาที่สุดคือการพังทลายของภูเขาเหยา — ภูเขาศักดิ์สิทธิ์ที่พังทลายลงอย่างกะทันหัน ราวกับแผ่นดินเองถอนการสนับสนุนจากทรราช ไม่นานหลังจากนั้น มีรายงานสิ่งอัศจรรย์อีก: ผู้หญิงคนหนึ่งกลายร่างเป็นผู้ชาย พลิกกลับระเบียบธรรมชาติ

สำหรับชาวจีนโบราณ สัญญาณเหล่านี้ชัดเจน: อาณัติแห่งสวรรค์ (เทียนหมิง) — ความชอบธรรมอันศักดิ์สิทธิ์ที่สถาปนาอำนาจกษัตริย์ — กำลังจากราชวงศ์ซางไป อาณาจักรกำลังจะเปลี่ยนมือ

"เมื่อฟ้าร้องดังขึ้นกลางทะเลสาบ ภาพแห่งการตัดสินใจ ดังนั้นท่านผู้ประเสริฐจึงแจกจ่ายทรัพย์สมบัติแก่ผู้ต่ำกว่าและเกรงกลัวที่จะพักผ่อนบนคุณธรรมของตน"
— อี้จิง, เฮกซะแกรมที่ 43, กว่าย (การฝ่าทะลุ)

เจ็ดปีในคุกหยูหลี่

โจ้วซินทราบข่าวความนิยมที่เพิ่มขึ้นของเหวิน และอาจถูกแจ้งเตือนโดยที่ปรึกษาที่อิจฉา จึงตัดสินใจกำจัดข้าราชบริพารที่เฉลียวฉลาดเกินไป ราวปี 1144 ก่อนคริสต์ศักราช ท่านสั่งจับเจ้าชายแห่งโจวและจองจำในป้อมหยูหลี่ (ในมณฑลเหอหนานปัจจุบัน)

การจองจำของเหวินกินเวลาเจ็ดปี เจ็ดปีแห่งการกักขัง ห่างจากครอบครัว ห่างจากราษฎร ภายใต้ภัยคุกคามของการประหารชีวิตที่อาจเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อตามอำเภอใจของทรราช

คนจำนวนมากคงจมลงในความสิ้นหวัง คนอื่นอาจวางแผนหลบหนี เหวินเลือกเส้นทางที่แตกต่างอย่างสิ้นเชิง: ท่านตัดสินใจทำงาน

ท่านมีตรีแกรมแปดรูปของฝูซีอยู่ — ในความทรงจำ เพราะไม่น่าจะเข้าถึงเอกสารได้ รูปสามเส้นเหล่านั้นที่แสดงพลังพื้นฐานแปดประการของจักรวาล: สวรรค์ แผ่นดิน ฟ้าร้อง ภูเขา น้ำ ไฟ ลม และทะเลสาบ

ในห้องขัง พระเจ้าเหวินมีปัญญาอันสว่างไสวที่จะให้กำเนิดอี้จิง: จะเป็นอย่างไรหากซ้อนตรีแกรมสองรูปเข้าด้วยกัน? จะเป็นอย่างไรหากทุกสถานการณ์ในจักรวาลเป็นผลจากการพบกันของพลังพื้นฐานสอง — หนึ่งอยู่ข้างล่าง (โลกภายใน แผ่นดิน) และหนึ่งอยู่ข้างบน (โลกภายนอก สวรรค์)?

กำเนิดเฮกซะแกรม 64 รูป

ตรีแกรมแปดรูปรวมกันเป็นคู่ให้ 8 x 8 = เฮกซะแกรม 64 รูป แต่ละเฮกซะแกรมเป็นรูปหกเส้น — เส้นหยางหรือหยินหกเส้นซ้อนกัน

แต่พระเจ้าเหวินไม่ได้เพียงสร้างบัญชีรายการเชิงผสม สำหรับแต่ละเฮกซะแกรมจากทั้ง 64 รูป ท่านเขียนคำตัดสิน (กว้าฉือ) — ข้อคิดเห็นสั้นกระชับที่อธิบายสถานการณ์ที่เฮกซะแกรมแสดงและให้คำแนะนำพื้นฐาน

มาดูตัวอย่างคำตัดสินเหล่านี้ ซึ่งมีร่องรอยของชายผู้คุ้นเคยกับความทุกข์และความอดทน:

• เฮกซะแกรมที่ 5, ซวี่ (การรอคอย): "การรอคอย หากท่านจริงใจ ท่านมีแสงสว่างและความสำเร็จ ความมั่นคงนำมาซึ่งโชคดี มันเป็นประโยชน์ที่จะข้ามน้ำใหญ่" — คำแนะนำจากนักโทษผู้รู้ว่าการรอคอยอย่างแข็งขันคือคุณธรรมสูงสุด
• เฮกซะแกรมที่ 36, หมิงอี๋ (แสงสว่างมืดลง): "แสงสว่างมืดลง ในยามทุกข์ยาก จงมั่นคง" — สถานการณ์ของเหวินเอง ปราชญ์ถูกทรราชจองจำ แสงสว่างถูกฝังในความมืด
• เฮกซะแกรมที่ 47, คุน (ความกดขี่): "ความกดขี่ ความสำเร็จ ความมั่นคง ผู้ยิ่งใหญ่นำมาซึ่งโชคดี ไม่มีโทษ เมื่อมีสิ่งจะพูด ไม่มีใครเชื่อ" — ประสบการณ์ตรงของชายผู้ซึ่งปัญญาถูกปิดกั้นโดยกำแพงคุก

วันแล้ววันเล่า เดือนแล้วเดือนเล่า ปีแล้วปีเล่า พระเจ้าเหวินสร้างผลงานด้วยความอดทน ท่านจัดเรียงเฮกซะแกรม 64 รูปในลำดับที่แน่นอน — ลำดับที่ไม่ได้สุ่มแต่เป็นไปตามตรรกะของความก้าวหน้าและความตรงข้าม ลำดับนี้เรียกว่า "ลำดับของพระเจ้าเหวิน" ยังคงใช้อยู่จนทุกวันนี้ในอี้จิงทุกฉบับ

"อี้จิงเป็นคัมภีร์ที่ไม่ควรห่างหายจาก วิถีของมันอยู่ในการเปลี่ยนแปลงอย่างไม่หยุดยั้ง — การแปรเปลี่ยน การเคลื่อนไหวไม่สิ้นสุด ไหลผ่านหกตำแหน่งว่าง ขึ้นลงโดยไม่มีกฎตายตัว"
— อี้จิง, อรรถกถาใหญ่

การปลดปล่อย: ผู้ชายที่สงบเยือกเย็นท่ามกลางความวุ่นวาย

ขณะที่พระเจ้าเหวินเขียนในความเงียบของห้องขัง โลกภายนอกไม่ได้หยุดนิ่ง บุตรชายของท่าน พระเจ้าอู่ในอนาคต ทำงานอย่างไม่รู้เหน็ดเหนื่อยเพื่อสร้างพันธมิตรต่อต้านทรราช ท่านรวบรวมพันธมิตร ฝึกกองทัพ เตรียมสงครามปลดปล่อย

หลังจากถูกจองจำเจ็ดปี ประตูคุกหยูหลี่ก็เปิดออกในที่สุด ตามบางเรื่องเล่า การทูตและของกำนัลจากผู้ภักดีของเหวินชักจูงให้โจ้วซินปล่อยท่าน ตามเรื่องเล่าอื่น ทหารกบฏเป็นผู้ทลายประตู

ไม่ว่าจะเรื่องเล่าใด ฉากที่ต้อนรับผู้ปลดปล่อยยังคงจารึกอยู่ในความทรงจำร่วมของจีน: ในห้องขัง พวกเขาพบชายที่สงบเยือกเย็น ในสภาพสติสมบูรณ์ ล้อมรอบด้วยงานเขียน เหวินไม่ได้ถูกทำลายโดยการจองจำ ท่านได้แปรเปลี่ยนมัน — เปลี่ยนเจ็ดปีแห่งความทุกข์เป็นผลงานแห่งภูมิปัญญาสากล

พระเจ้าเหวินเองเป็นผู้รวบรวมสารกลางของคัมภีร์ด้วยการแปรเปลี่ยนภายในนี้: สถานการณ์ไม่เคยตายตัว แม้คุกที่มืดมิดที่สุดก็มีเมล็ดพันธุ์แห่งการปลดปล่อย แม้ทุกข์ยากที่ใหญ่ที่สุดก็อาจเป็นดินสำหรับการสร้างสรรค์อันพิเศษ

ดยุกแห่งโจว: อรรถกถาเส้นหกเส้น

พระเจ้าเหวินสิ้นพระชนม์ไม่นานหลังจากได้รับการปลดปล่อย ก่อนจะล้มราชวงศ์ซางได้ เป็นบุตรชาย พระเจ้าอู่ ที่ทำการพิชิตทางทหารสำเร็จ แต่งานทางปัญญาเสร็จสมบูรณ์โดยสมาชิกอีกท่านในครอบครัว: ตัน น้องชายของเหวิน รู้จักกันในนามดยุกแห่งโจว (โจวกง)

ดยุกแห่งโจวมีส่วนสนับสนุนที่ชี้ขาดต่ออี้จิง สำหรับแต่ละเฮกซะแกรมจากทั้ง 64 รูป ท่านเขียนอรรถกถาเฉพาะสำหรับแต่ละเส้นจากหกเส้น (เหยาฉือ) ขณะที่คำตัดสินของพระเจ้าเหวินให้ความหมายรวมของเฮกซะแกรม อรรถกถาของดยุกแห่งโจวระบุความหมายของแต่ละตำแหน่ง แต่ละเส้น

ผลลัพธ์คือผลงาน64 หน้า (โดยเปรียบเทียบ) แต่ละหน้าประกอบด้วย:

• รูปเฮกซะแกรม — เส้นหยางหรือหยินหกเส้น
• คำตัดสินของพระเจ้าเหวิน — ความหมายโดยรวมของสถานการณ์
• อรรถกถาเส้นหกข้อ โดยดยุกแห่งโจว — ข้อละเส้น จากล่างขึ้นบน

นี่คือวิธีการปรึกษาที่ยังคงใช้อยู่จนทุกวันนี้ เมื่อคุณเสี่ยงทายได้เฮกซะแกรม คุณอ่านคำตัดสินก่อน (ภาพรวม) จากนั้นอรรถกถาของเส้นที่เคลื่อน (รายละเอียดเฉพาะของสถานการณ์) เหรียญมาแทนก้านหญ้า แต่โครงสร้างของตำราไม่เปลี่ยนแปลงมากว่าสามพันปี

มรดกที่มีชีวิต

พระเจ้าเหวินไม่ได้เพียงสร้างหนังสือ ท่านสร้างภาษา — ระบบสัญลักษณ์ที่สามารถอธิบาย ด้วย 64 รูปและคำไม่กี่ร้อยคำ ขอบเขตทั้งหมดของสถานการณ์ที่มนุษย์สามารถพบเจอ ความรักและการสูญเสีย อำนาจและการยอมจำนน ความขัดแย้งและการปรองดอง การรอคอยและการลงมือ การเกิดและการตาย — ทุกอย่างอยู่ที่นั่น กระชับอยู่ในความหนาแน่นของตำราที่ปฏิเสธการเยิ่นเย้อ

หกศตวรรษต่อมา ขงจื๊อจะเพิ่มชั้นที่สามด้วย "สิบปีก" ของท่าน — อรรถกถาเชิงปรัชญาที่ยกระดับอี้จิงจากสถานะคำพยากรณ์สู่รากฐานของความคิดจีน แต่หากไม่มีพระเจ้าเหวินและการจองจำอันสร้างสรรค์ หากไม่มีดยุกแห่งโจวและความอดทนในฐานะผู้วิจารณ์ ขงจื๊อจะไม่มีอะไรให้วิจารณ์

เรื่องราวของพระเจ้าเหวินสอนเราบางสิ่งพื้นฐานเกี่ยวกับธรรมชาติมนุษย์: ผลงานที่ยิ่งใหญ่ที่สุดไม่จำเป็นต้องเกิดในอิสรภาพและความสะดวกสบาย บางครั้งในข้อจำกัดสมบูรณ์นั่นเองที่จิตใจค้นพบการแสดงออกสูงสุด นักโทษแห่งหยูหลี่พิสูจน์สิ่งนี้เมื่อสามพันปีก่อน อี้จิงเป็นพยานที่มีชีวิต